Yapay Zeka ve Sibernetik
Date: Monday, December 13 @ 07:23:06 EST
Topic: Yapay Zeka (A.I)


Önsöz:


Yapay Zeka
ile ilgili bir yazı yazmadan önce,bir giriş yazısı yazmayı uygun buldum.Çünkü bir konu,çeşitli şekillerde ele alınabilir.Aşağıda okuyacağınız yazı,bir uzmanlık deklerasyonundan ziyade,Yapay Zeka konusunun kuram veya diyalektik tarafı ile ilgilidir.Amacım,konuya ilgi duyan genç beyinleri detay denizinde boğulmadan bilimsel bir tartışmaya çekmek.

Yapay zeka ile igili kuramlar üretirken yaptığımız hata,Zekayı evrenin ve eko sistemin yaratılış sürecinden soyutlayarak anlamaya çalışmamızdır.

Yazı Devam Ediyor..

Sponsorlarımızın ilanlarına tıklamanız yeni robot çalışmalarımızı sizlere ulaştırmamızı kolaylaştıracaktır. Teşekkür ederiz.



Bu yüzden zekayı incelerken matematik,mantık,tıp yaklaşımlarının yanısıra Antropoloji, ve teorik fizik yaklaşımlarının çok önemli olduğunu düşünüyorum. Öncelikle şu soruyu sormak istiyorum, Zeka Nedir ? Salt Organik kompleks yapıların sahip olduğu bir becerimi , yoksa evrenin heryerinde deterministik olduğunu düşündüğümüz kurallar, zaten Zekanın kendisimi dir ? Canlıların ve insanın Evrimine,temel parçacıkların, büyük patlamanın kimbilir başka hangi kütle çekimlerinin etkisi ile dalgalanarak homojen bir evren yerine,kimi bölgesel yoğunlaşmalar yaratarak birbirlerini çekmeleri ile başlayan kaotik düzene bir zekanın sebep olduğunu veya bu düzenin kendisinin Zeka olduğunu söyleyebilirmiyiz ? Evrenimize komşu diğer evrenler ile bizim evrenimizin ilişkilerini düzenleyen veya bütün bu evrenlerin meydana getirdiği daha kompleks bir yapıya hükmeden başka bir Zekamı vardır ?. En azından bizim evrenimizin sınırları içinde deterministik olduğunu düşündüğümüz kurallar, organik molekülleri oluşturan maddenin,parçaları için de geçerli olduğuna göre,canlı zekasını, doğal çevresi olan evren ve eko sistemden soyutlayabilirmiyiz? Bir de evrenin 4.boyutu olan Zaman var.Zaman ve devinim, evrenin parçalarının veya canlıların sürekli yer değiştirmesi, Zekanın en büyük varlık sebebidir. Zekanın zaman ve devinim ile olan ilişkisi zannettiğimizden daha önemli.Zekanın biyolojik saati ve hücrelerin ömrünün bu saate göre ayarlanmış olması bunu gösteriyor.Teorik Fizikçileri bile Tanrı inancına sürükleyen Varoluş ve kaotik düzen,Skolastik Felsefeyi neredeyse haklı çıkaracak olan Kuantum Mekaniği bize zekanın sınırları ile ilgili ipuçları veriyor.İnsanlığın evrenin varoluşu ile ilgili elindeki yegane kanıt olan Termo Dinamik yasalarına göre kaotik Düzen bozuluyor. Ancak,Canlı Zekasının kendi varoluşunu inkar edercesine Termo Dinamik yasalarına direnmesi,düzensizlikten düzen yaratması ise ayrı bir bilmece... Bu biraz flu konunun ucunu tartışmak üzere açık bırakıyorum.......

Aşağıda Anropomorfik Robotiğe olan ilgimden dolayı ilgilenmek zorunda kaldığım Yapay Zeka ve Sibernetik ile ilgili temel kavramları detaya girmeden açıklamaya çalıştım.

Robotikte bir disiplin olarak,Yapay Zeka

Zeka, Devinen kompleks yapıların,(Canlı veya Robot) Çevresini algılamasını,tanımasını,öğrenmesini,karar vermesini, kısacası;doğa kuralları içinde varolmasını sağlayan karmaşık bir sistemdir.Yapay zeka ile ilgili bir bilgisayar programı geliştirebilmek için öncelikle zekanın ne yaptığını,nasıl bilgi topladığını,topladığı bilgileri nasıl depoladığını,bu bilgiler arasında nasıl bağlar kurduğunu ve karşılaştığı olaylar veya rastlantılar karşısında yorum ve karar sürecinin nasıl oluştuğunu analiz etmemiz gerekiyor.Bu analiz sürecinde önümüzdeki en değerli kaynak doğadır.Canlılar,evrim süreci içinde yapılanmış kusursuz makinelerdir.Genetik kodlarında doğaya uyum süreci sonucunda ortaya çıkmış olan bir doğal program taşırlar.Bu kod canlının yaşaması ve uyumu için temel davranış kalıplarını içerir.Bizim duygu olarak değerlendirdiğimiz bu kod, yaşam sırasında değiştirilemez bir özellik taşır.Tıpkı entegrelerin içine gömülmüş programlar gibi..Korkmak,sevmek,acıkmak,şiddet gibi duygular,canlının doğada varolabilmesi için gerekli temel programcıklardır.Bu programlar devreye girdiğinde bedende çeşitli kimyasal değişimler meydana gelir ve farklı eylemlerle sonuçlanır.Ancak bu eylemlerin oluşmasında bilinç veya mantık dediğimiz,sonradan öğrendiğimiz edinimlerin ve değerlendirme sistemimizin de rolü vardır.

Zeka, uyum sürecinin başlıyabilmesi için bilgiye ihtiyaç duyar. Yapay zeka üzerinde çalışan bilim adamları önceleri gerekli bilgileri robota programlamak yolunu seçiyorlardı.Ancak bunun anlamsız bir uğraş olduğu çok geçmeden anlaşıldı.Çünkü robotun doğa içinde varolabilmesi için sınırsız bilgiye ihtiyaç vardı.Kusursuz bir yapay zeka yaratmak istiyorsak doğanın izinden yürümemiz gerekiyor.Sadece temel gereksinimleri programlamamız gerekiyor.Böylece Yapay zekanın Temel Program ( veya Duygu ) bölümünü yaratacağız.Gerisi yani doğayı anlamak ise Yapay zekamızın Bilinç bölümünün öğrenme yeteneğine kalacak....

Analiz:

Zekanın bilgi toplama süreci algılarla yani sensörlerle başlıyor.Görüntü,ses,koku gibi sensörlerden topladığı bilgileri toplayıp sınıflandıran bilincimiz,bunları belleğimizin veri tabanına depolar.Ancak bu arada çok önemli işlemler gerçekleşir.Canlı,karşısına çıkan bir nesneyi öğrenirken,nesne hakkında tüm sensörleriyle bilgi toplamaya çalışır.Nesneyi görür,dokunur, koklar ve tınısını dinler.Bu bilgiler belleğe depolanırken nesneyi işaret etmek üzere aralarında ilişkiler kurulur.Artık ona ait koku algılandığında ona ait olan görüntü ve ses de kendiliğinden bilince çağrılacaktır.Nesneye ait objektif tanımlar ,örneğin,konum ve ölçü ise,kavram kütüphanesinin özel bölümüne diğer bilgilerle yine ilişkiler kurularak depolanır.Daha sonra ise canlı bilinci tarafından oluşturulan subjektif bilgiler yine kavram kütüphanesinin farklı bir bölümüne depolanacaktır.Bu bilgiler karar ve eylem süreci sırasında duygusal ve mantıksal zeka tarafından sonraları tekrar tekrar çağrılacak değerlendirilecek,pekiştirilecektir.

Zeka,veri kapasitesini unutma süreci ile korur.Yani,unutmak bir zaaf değil bir gerekliliktir.Çünkü bellek sınırlı,öğrenilecek bilgi ise sınırsızdır.Zeka sık sık karşısına çıkan canlı veya cansız nesneler ile ilgili bilgileri korurken,kullanılmayan bilgileri unutmaya başlar.Örneğin ilk önce görüntülerde çözünürlük kayıpları başlar.Sesler ve kokular en kolay unutulanlardır.Sıkıştırılarak veri kaybına uğratılan bilgiler belleğin kullanılmayan bölümlerine doğru kaydırılır.Böylece yeni bilgiler için bellek veri tabanında yer açılır.

Canlılar ,evrenin temel maddesi olan parçacıkların,kütle çekiminin etkisiyle yoğunlaşarak atomları,karbon bazlı organik molekülleri, bunların dizilmesi ile genetik kodları ve sonunda kimyasal ve elektriksel süreçleri ustaca kullanan organik bir makine olarak ortaya çıktı.Bu makine milyonlarca yıl sayısız deneyimler geçirdi.Öğrendiklerini değerlendirdi,mutasyonlar sonucu deneyimlerini genetik şifresine yazdı.Zekası ve bedenini oluşturan organik makine, seçilim yasalarına göre yapılanmış,eko sisteme mükemmel uyum sağlamıştır.Teknolojiyi yaratmaya başladığımız sınırlı zaman diliminde bu uyum başarısını taklit etmemiz zordur.Ancak canlı evriminin uç noktası olan insan,kendi kendine devinen makineler yapmaktan alamıyor kendini.Ve bunları yaparken utopyasında sanayi robotları değil,tıpkı canlılara benzeyen Sibernetik Robotlar var.Bu utopyayı kurgularken güçlü bir silahımız var: Zeka.

Dünya gezegenindeki en gelişmiş zeka olan insan zekası,Termodinamik yasalarının keskinliğine karşın, düzen yaratmakta ısrar ediyor.Üstelik bu zeka, insanlığın birikimleri ile beslenerek sonraki kuşaklara aktarılıyor. İnsanlık ve evren varoldukça Termo dinamik yasalarına direnerek belkide yeni bir evrensel fenomenin veya insan ürünü bir yaratım sürecinin varolduğunu müjdeliyor.Sibernetik konstrüksiyonlar konusunda araştırmalar yapıladursun,bizler sahip olduğumuz bilgi birikimi ile yapay zekaya sahip makineler yapmaya çalışıyoruz.Henüz organik moleküllerin yapay işbirliğini sağlıyamadığımız için inorganik moleküller ve boolean mantığı yani evet - hayır mantığına dayalı algoritmaları kullanıyoruz.

Sonuç:

Bilgilerin toplanması,Veri tabanları arasında ilişkiler kurulması ve bilginin depolanması işlemlerini bugün slikon tabanlı bilgisayarlarımıza yaptırmamız mümkün.Görüntü,Ses sıcaklık gibi sensörleri de oluşturmamız olası.Ancak,en önemlisi, bu bilgileri değerlendirecek,karşılaştıracak objektif veya subjektif kavramlara dönüştürecek,karar sürecini başlatacak olan bilinç bölümünü veya buna bir sibernetik işletim sistemi diyebiliriz,yaratmamız gerekiyor.Zekanın diyalektiğini kavramaya başladıktan sonra yoğunlaşmamız gereken, canlıların esnek zekasına benzeyen,öğrenebilen öğrendiklerini değerlendirebilen bir Yapay Zeka.Canlı kadar mükemmel bir kompleks varlık yaratamasak da,gündelik işlerimizi kolaylaştıracak,insanlığa düşünmek için daha çok zaman yaratacak olan teknolojik yardımcılarımız Robotları yaratabiliriz.

Devrim Çamoğlu - Endüstri tasarımcısı -devrimcamoglu@fatostriko.com.tr





This article comes from Robotik & Elektronik
http://www.endtas.com/robot

The URL for this story is:
http://www.endtas.com/robot/modules.php?name=News&file=article&sid=119